Even Nadenken
(als voorbeeld)
Version française, Inhoud:
- Plaat op de muur van de school voor lager onderwijs van Villers-Bretonneux (Somme, Frankrijk - Background music: "Waltzing Matilda")
- Marguerite Bervoets, Belgische verzetsstrijdster
- Françoise Desmaré, Belgische scholierster, na haar bezoek aan het concentratiekamp Ravensbrück
- Fernand Strubbe, Belgische verzetsstrijder
- Deense psalm
- André Malraux, Franse verzetsstrijder, daarna Minister voor Cultuur
- Memoriaal van de eerste Wereldoorlog te Le Bizot (Doubs, Frankrijk)
- Maurice, Franse soldaat
- Charles Péguy, dichter en Frans officier
- Helen Thomas, over de laatste nacht met haar echtgenoot
- John McCrae, Canadese dokter, officier en dichter
- Mustapha Kemal Atatürk en "Anzacs"
- Wëllem Weiss, aalmoezenier van de gevangenis van Luxemburg tijdens de oorlog
- Jeroen Brouwers, Nederlandse schrijver, als kind in een Japans concentratiekamp
- Nordhal Grieg, Noorse schrijver, dichter en journalist
- Professor Torgny Segerstedt, hoofdredacteur van een Zweeds dagblad
- Keltisch opschriften op Schotse memoriaals
- Uit het Boek der Openbaringen
- Even Nadenken aan Polen
 |
Plaat op de muur van de school voor lager onderwijs van Villers-Bretonneux (Frankrijk)
| Dit
schoolgebouw is een geschenk van de schoolkinderen van VICTORIA in Australië aan
de kinderen van VILLERS-BRETONNEUX,als bewijs van hun liefde en van hun goede
wil jegens Frankrijk. TWAALF HONDERD Australische soldaten, de vaders en broers
van deze kinderen,gaven hun leven door deze stad heldhaftig weer in te nemen van
de overweldiger op 24 april 1918 en zijn in de omgeving begraven. Moge de herdenking
aan grote opofferingen voor een gemeenschappelijk doel voor altijd de banden van
vriendschap en van wederzijdse waardering tussen Australië en Frankrijk handhaven. |  |
Bron
(Background music "Waltzing Matilda"):
http://www.navy.gov.au/ranband/audio.htm
De originele tekst bevindt zich in de Engelse versie op deze plaats.
Laatste
brief geschreven door Marguerite Bervoets, Belgische
Verzetsstrijdster voor
haar onthoofding op 7 Augustus 1944:
"Ik ben omgekomen om te getuigen dat men tezelfdertijd met volle teugen van het leven kan genieten en in een noodzakelijke dood kan toestemmen... Zeg haar (mijn moeder) dat ik gevallen ben opdat de lucht in België zuiverder zou zijn, opdat diegene die mij opvolgen in vrijheid mogen leven zoals ik dat zo graag gedaan had... Het is aan mensen gelijk Uzelf dat mijn dood volledig opgedragen is, aan mensen die zullen kunnen herboren worden en herbouwen. En ik denk aan uw kinderen, die morgen vrij zullen zijn... "
De originele tekst bevindt zich in de Franse versie op deze plaats.
Francoise Desmaré, 17-jarige Belgische scholierster, na haar bezoek in 1999 aan het concentratiekamp Ravensbrück, begeleid door voormalige gevangenen.
Nimf
Nooit
meer zal ik dezelfde zijn.
Een film in zwart-wit gaat voorbij en gaat nogmaals
voorbij mijn ogen.
Ravensbrück, waar het leven opgehouden heeft te bestaan,
waar de lucht een smaak heeft van as,
Die van onze grootmoeders, van onze
moeders en kinderen bij duizenden verdwenen.
Nooit
meer zal ik dezelfde zijn.
Met U ben ik in de afgrond van het lijden neergedaald.
Ik heb de gruwel en haar oneindigheid bijgewoond, de onmenselijkheid
en haar
verschrikkingen ; ik heb de vergeeld aangezichten gezien, ik heb de dode zielen
gezien.
Neen, nooit meer zal
ik dezelfde zijn.
U hebt mij de blijdschap teruggegeven en de hoop in het
menselijk wezen in staat om zijn leven op te offeren voor zijn ideaal.
U
heeft mijn leven veranderd, mijn wezen, mijn dierbaarste eigendommen.
Aan U ben ik mijn vrijheid schuldig.
Leven.
De originele tekst bevindt zich in de Franse versie op deze plaats.
Met
de vriendelijke toestemming van het technische en pedagogische Centrum van het
Onderwijs van de Franse Gemeenschap (Centre technique
et pédagogique de la Communauté française). Weg van Bavay 70, B-7080 Frameries.
Tel.: + 32-65-66 73 22. Telefaxen + 32-65-66 14 21.
E-mail : ctp.frameries@restode.cfwb.be
Fernand Strubbe, Belgische verzetsstrijder.
…Het
waren allemaal gewone mensen zoals die welke we elke dag ontmoeten.
Omstandigheden
hebben ze plots in de gelegenheid geplaatst iets bijzonders te
doen. Op dat
ogenblik moest elkeen het voor zichzelf uitmaken. Je moest dan
beslissen
of het voor je menens was met de waarden die je voorgehouden
werden en die
je je eigen gemaakt had.
…
Wanneer U bij een naam leest: "gefusilleerd"
of "onthoofd" of "gehangen" of "
omgekomen in een concentratiekamp", denk
daarbij ook eens aan de moeder,
de vader, de broers en zusters, de vrouw of
de man èn de kinderen. Van veel
aangehouden mensen werd nooit meer iets gehoord.
Van de een of de ander
hebben teruggekomen medegevangenen kunnen zeggen waar
ze hem of haar
op een bepaalde dag voor het laatst gezien hebben.
De
nabestaanden hebben hun leven lang elke dag gedacht aan dat geliefde
wezen,
zich afvragend wat zijn of haar lijden geweest is en wat met hem of haar
gebeurd is. De nabestaanden weten beter dan wie ook wat moreel lijden, hopen
en wanhopen betekenen Ze kunnen ook best het lijden van anderen begrijpen.
Want er gaapt een afgrond tussen mensen die lijden en mensen die nooit
geleden
hebben. Zoals er een onoverbrugbare afstand bestaat tussen wie zich
ooit
eens geëngageerd heeft en mensen die altijd aan de zijkant zijn blijven staan.
Belgische oorlogsgraven te Amiens.
Het uittreksel van het boek: "Geheime Oorlog 1940-1945 - Van Inlichtings- in Actiediensten in België", bladzijdes 8 en 9, uitgegeven door Uitgeverij Lannoo nv, Tielt (België) die wij voor de toestemming van de overname van deze tekst bedanken.
Psalm gezongen door alle gevangenen wanneer Deense verzetsstrijders uit hun cel werden weggehaald ter executie in 1940-1945. Het wordt nu nog steeds gezongen bij elke herdenking van de Gevallenen. |
Altid
freydig når du går
Veien Gud tør kende
selv om du til
målet når,
først ved verdens ende.
Aldrig
raed før mørkrets magt
stjernerne vil lyse.
med et fadervor
i pagt
skal du aldrig gyse.
Fanerne sænkes
Kæmp
før allt, vad du har kær,
dø, om så det gælde,
da er livet
ej så svært,
døden ikke heller.
Altijd
vredig wanneer je stapt
Op de weg door God gekend,
Zelfs al bereik je
pas het doel
Op het einde van de wereld.
Nooit bang voor de machten des duisters,
De sterren zullen blinken;
Met een "Onze Vader" als pacht
Zul je nooit terugdeinzen.
De vaandels
groeten.
Vecht
voor al wat je dierbaar is,
Sterf indien noodzakelijk,
Dans is het leven
niet zo moeilijk
En ook niet de dood.
André Malraux, Franse verzetsstrijder, daarna Minister voor Cultuur, ter gelegenheid van het onthaal van de as van Jean Moulin in het Panthéon te Parijs:
 | "Treed
hier binnen, Jean Moulin, met uw vreselijke stoet. Met diegene die in de kelders
stierven zonder gesproken te hebben, zoals gij; en zelfs, wat nog afschuwelijker
is, toch gesproken te hebben; met alle gestreepten en kaalgeschorenen uit de concentratiekampen,
met het laatste struikelend lichaam van de afgrijselijke lange rijën van Nacht
en Nevel, eindelijk onder de gevallen; met de 8.000 Franse vrouwen die nooit terugkwamen
uit deportatie, met de laatste vrouw gedood in Ravensbrück omdat zij een van ons
herbergde. Treed binnen met het volk uit de schaduw geboren et met haar verdwenen
onze broeders in de orde van de Nacht... |
De originele tekst bevindt zich in de Franse versie op deze plaats.
MEMORIAAL VAN DE EERSTE WERELDOORLOG TE LE BIZOT (DOUBS, FRANKRIJK)
NARBIEF - Een van de zeldzame dorpen in
Frankrijk waarvan geen slachtoffers sneuvelden in de Eerste Wereldoorlog.
UITTREKSEL uit de BRIEF van een FRANSE SOLDAAT...
| Avant-hier soir, dans l'encre bleue de la nuit, je parcourais sur la terre les signes de croix de l'au-delà. C'était l'éparpillement macabre du cimetière sans couverture, sans croix, abandonné des hommes, les gisements épars des cadavres innombrables, sans sépulture, le charnier à nu dans le grouillement des vers et dans les pluies d'obus qui continuaient. Plus d'un millier de cadavres se tordaient là, déchiquetés, charriés les uns sur les autres... Je traînais de la nuit vers les lignes, mon fardeau de pièces sur le dos; je défaillais; dans ma bouche, dans mes narines ce goût, cette odeur; l'ennemi et le Français sympathisant dans le rictus suprême, dans l'accolade des nudités violées, confondus, mêlés, sur cette plaine de folie hantée, dans ce gouffre traversé de rafales vociférantes. L'Allemand et le Français pourrissant l'un dans l'autre, sans espoir d'être ensevelis jamais par des mains fraternelles ou pieuses. Aller les recueillir, c'est ajouter son cadavre dans cette fosse toujours béante, car insatiable est la guerre... Chaque nuit, nous longeons cette géhenne pétrifiée où s'agitent les spectres, le coeur chaviré, nous bouchant le nez, les lèvres crispées. Mais le comble c'est que nous mangeons au retour, après minuit, le seul repas par vingt-quatre heures avec la bouche encore pleine des cadavres; nous mangeons à l'aveuglette sans même un moignon de lumière... Ah ! ça ne coule guère et c'est froid, figé, pas tentant. Au petit jour, ce fut le sursaut, le branle-bas d'angoisse, le tocsin, l'alerte..... |
Ton Maurice.
Uittreksel uit "Paroles de Poilus"verschenen in 1998 bij de Editions Tallandier te Parijs, die hiermede bedankt worden voor de toelating tot publicatie.
Franse soldaten in de ruïnes van Chauny, de winter 1917. Beeld kleur die door
een Franse officiële fotograaf wordt genomen.
Bron: http://www.greatwar.nl/
PRIERE
POUR NOUS AUTRES MORTELS
van Charles Péguy, bekende dichter en schrijver,
gedood door een kogel in het voorhoofd in Augustus 1914.
Heureux
ceux qui sont morts pour la terre charnelle,
Mais pourvu que ce fût dans
une juste guerre.
Heureux ceux qui sont morts pour quatre coins de terre.
Heureux ceux qui sont morts d'une mort solennelle.
Heureux ceux qui sont morts dans les grandes batailles,
Couchés dessus le
sol à la face de Dieu.
Heureux ceux qui sont morts sur un dernier haut lieu,
Parmi tout l'appareil des grandes funérailles.
Que Dieu mette avec eux dans le juste plateau
Ce qu'ils ont tant aimé, quelques
grammes de terre,
Un peu de cette vigne, un peu de ce coteau,
Un peu
de ce ravin sauvage et solitaire.
top
De laatste nacht van Helen Thomas met haar echtgenoot voor zijn vertrek naar Frankrijk. "Versuft stond ik te kijken naar zijn bagage naast de muur. Hij neemt zijn prismavormig kompas en legt mij uit hoe het werkt, maar ik kan het niet zien en als een traan er op valt doet hij het toe en legt hij het weg.
"Zal ik je uitkleden naast dit heerlijk vuurtje en je naar boven dragen in mijn kaki overjas? Zo maakt hij mijn kleding los uit en ik doe ze uit; dan plukt hij de naalden uit mijn haar, en we lachen over onszelf omdat wij ons gedragen zoals wij dikwijls doen, zoals jonge geliefden... "Ik verberg mijn aangezicht tegen zijn knie, en all mijn tranen, die ik zo lang weerhouden heb, vloeien nu krampachtig. Ik kan niet stoppen met huilen. Snikken doorschutten mijn lichaam. Ik voel me in de diepste wanhoop zoals een man die in zee verdrinkt. Mijn geest is niet in staat na te denken... "De hele nacht lang blijven wij zo uitgestrekt. Wij spreken soms over onze liefde en over alles wat gebeurd was, en over de kinderen, en over wat niet en wat wel gelukt was. Er was nooit geen leugen geweest tussen ons. Wij wisten alles van elkaar, en dat was juist. En zo vielen wij in slaap, pratend en huilend en elkaar beminnend, terwijl de ijzige weerspiegeling van het licht van de sneeuw door de met vorst bedekte vensters kroop..." |  |
De originele tekst bevindt zich in de Engelse versie op deze plaats.
Edward Thomas
(1878-1917), officier bij het Regiment Artists' Rifles,
sneuvelde te Arras
op 9 April 1917.
In 1956 publiceerde zijn weduwe Helen Thomas haar boek "As
it was - world without end" (Faber & Faber).
Deze brief is tentoongesteld in zaal 2, uitstalkast "British Recruitment", van het HISTORIAL DE LA GRANDE GUERRE te Péronne (Somme, Frankrijk) en hier weergegeven met de vriendelijke toelating van het HISTORIAL.
In
Flander Fields,
Luitenant-Kolonel
Dokter John McCrae,
Canadese officier en dichter.
 John McCrae | "In Flanders Fields" verscheen eerst in de "Punch" magazine in December 1915. Binnen de paar maanden symbolizeerde dit gedicht de opofferingen van alle strijders in de Eerste Wereldoorlog. Vandaag nog maakt dit gedicht steeds deel van de herdenkingen op Remembrance Day in Canada en het Gemenebest. Ten dele door de uitstraling van dit gedicht werd de klaproos aanwaard als de Bloem van de Herdenking voor de Gesneuvelden uit Groot-Brittanïe, Frankrijk, Belgïe, de Verenigde Staten, Canada en de landen van het Gemenebest. |
| De kollebloemen van Vlaanderen (Vert. Rachel Schaballie, 1919) Vlaanderens
hart bloedt in zijn kollebloemen open, Bij
rooden dagerad volgden wij in het blauwe Gij,
die nu na ons leeft, wij reiken u de toortsen, |
De begraafplaats genaamd Essex Farm, ten noorden van Ypres, waar McCrae zijn
gedicht schreef. Hijzelf ligt begraven te Wimereux bij Boulogne-sur-Mer, Frankrijk.
Bron: http://www.greatwar.nl
Mustafa Kemal Atatürk, aan het hoofd van de Turken tijdens de gevechten in de Dardanellen (25 april 1915 - begin 1916), de stichter van de Turkse republiek, brengt hulde aan de zware verliezen door de "Anzacs" betaald.:
 Mustapha Kemal Atatürk | "Those heroes that shed their blood and lost their lives... You are now lying in the soil of a friendly country. Therefore, rest in peace. There is no difference between the Johnnies and the Mehmets to us where they lie side by side, here in this country of ours. You, the mothers, who sent their sons from far away countries... Wipe away your tears. Your sons are now lying in our bosom and are in peace. After having lost their lives on this land, they have become our sons as well." "Jullie rusten nu in de aarde van een bevriend land. Rust dus in vrede. Voor ons bestaat er geen verschil meer tussen de Johhnies en de Mehmets, daar waar jullie zij aan zij liggen, hier in ons land. U, de moeders, die uw zonen vanuit verre landen gestuurd hebben... Droog uw tranen. Uw zonen liggen nu in onze boezem en zijn in vrede. Nadat zij hun leven in ons land verloren, zijn zij ook onze zonen geworden." |
Memoriaal van Lone Pine, Gallipoli, Turkije.
Het grootste Australische Memoriaal
in Turkije waar 4.000 gesneuvelden herdacht worden.
Bron: http://www.macknortshs.qld.edu.au/ANZAC/lone_pine_memorial.htm
Wëllem Weiss, aalmoezenier van de gevangenis van Luxemburg tijdens de oorlog
Em
d'Brake facht e steiwe Wand
Duurch Muerch a Schancke brécht de Frascht
De Preiss huet Numm fir Numm gennant,
A vrun him, Mann fir Mann, do stongen
Dräianzwanzeg Lëtzeburger Jongen.
Si
furen an der Dag, dee grot;
Si sëtze Knéi u Knéi gedrékt.
De Preiss
wor haart. Et gouf keng Gnod.
De Wand huet iwwer d'Brooch gesongen:
Dräianzwanzeg
Lëtzeburger Jongen.
D'Gewan
läit roueg op der Bor.
An d'Kuebe jäizen déif am Bösch.
Eng Stönnchen
nach. Dann ass et klor.
Dan ass buttrout hiirt Härz gesprongen:
Dräianzwanzeg
Lëtzeburger Jongen.
Vill
Rousen fierwe waarm de Schéi.
Op Héicht an Dällte gouf et heil
An d'Sonn,
eng feireg Wonnerbléi,
Liicht allen, déi durch d'Däischtert gongen:
Dräianzwanzeg Lëtzeburger Jongen.
"Wie
zijn ogen sluit voor het verleden,
is blind voor het huidige en de nog komende
tijd.
Door intolerantie en vooroordeel kan er
opeens weer worden vervolgd.
Omdat men een afwijkende huidskleur heeft,
omdat men linkshandig is,
omdat men kan lezen,
en zèlfs om een reden die U niet zal worden medegedeeld."
Jeroen
Brouwers
(Jeroen Brouwers, kind in een japans interneringskamp op Java.)
Website: http://www.jeroenbrouwers.be
top
Laatste couplet van het gedicht "De beste" van Nordhal Grieg, Noorse schrijver, dichter en journalist, geschreven in September 1942:
De öket det livet de gikk fra,
De spöker I nye menn.
Pa deres
grav skal skrives:
De beste blir alltid igjen.
Zij
verrijkten het leven dat zij verlieten,
Diegene die zouden herboren worden.
Op hun graf zal men schrijven:
De besten zullen altijd terugkomen.
| Nordahl
Grieg sneuvelde op 2 December 1943 Met de vriendelijke toelating van Oliver Moystad, Foreign Rights Manager van uitgever Gyldendal Agency - Gyldendal Norsk Forlag, Oslo. |
De
fria fåglarna plöja sin väg genom rymden. Många av dem
nå kanske ej sitt fjärran
mål. Stor sak I det : de dör fria.
De
vrije vogels ploegen hun weg doorheen het ruim. Velen van hen
Bereiken nooit
hun doel. Dat is niet het belangrijke: zij sterven in vrijheid.
Professor
Torgny Segerstedt, hoofredacteur van het Zweeds dagblad
" Göteborgs Handels-
och Sjöfartstidning " tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Monument voor de Schotse 51e Highland Division te Beaumont-Hamel (Somme)
Là A'BHLAIR 'S MATH NA CàIRDEAN
In het gevecht is het goed vrienden te hebben ...
Beaumont Hamel (Somme-France)
Newfoundland Park.
51st Highland Division
Memorial.
Monument voor de Gesneuvelden op het eiland Iona (Western Hebrides).
BITHIDH AN AINM BUAN CU SUTHAIN SIOR
Ter
nagedachtenis aan deze geliefde jongelingen
Die wij hier bewenen
En die
in dienst van hun land stierven
Uit het Boek der Openbaringen, 21, 4.
God
zelf zal bij hen en hun God zijn.
En God zal alle tranen van hunne ogen afwissen
en de dood zal niet meer zijn, noch rouw, noch gekrijs, noch moeite zal meer zijn.
Even Nadenken aan Polen
ZA WASZA I NASZA WOLNOC - Voor uw vrijheid en de onze.
Wellshill Cemetery, Perth, Schotland.
Eeuwige glorie aan de Poolse soldaten die in 1939-1940 stieven voor onze vrijheid
en de uwe.
Bron: http://website.lineone.net/~johnaferguson/pcity.html
(Dank u in John A. Ferguson voor zijn samenwerking).
| In het Engels: Eternal Glory | In het Nederlands: Eeuwige
Glorie |
Website
van het